|
Mnogo je onih koji hvale lepote ovog grada, poznatog kao "Most zaliva Termaikos" (Solunskog zaliva). Jedan je od najstarijih gradova u Evropi. Sam Solun se veoma razlikuje od Atine naglašenim istonjakim uticajem, nonim ivotom, restoranima i uzerijama, prodavnicama odee, obue i nakita, gradskim pijacama i ogromnim brojem spomenika iz perioda Vizantije.
Pamtimo ga kao grad gde smo, srenih godina, rado svraali i šopingovali, vraajui se sa letovanja na grkom primorju. Grad u kojem su nas svi sreno doekivali na tenom srpskom sa: "Dobar dan." Drugim reima, moglo bi da se kae da je re o izuzetnom i nesvakidašnjem gradu na raskrsnici istoka i zapada, koji zbog obilja vizantijskih spomenika nazivaju grkom Ravenom Ili grkim Konstantinopoljem. Sa 740.000 stanovnika, glavni je grad severne Grke i cele regije - egejske Makedonije, kao i kulturni, prosvetni, industrijski, finansijski i administrativni centar ovog dela zemlje. Razvio se u zaleu poluostrva Halkidiki, u prostranom solunskom polju, u severoistonom delu Solunskog zaliva. Sam grad je polukruno sagraen du obala zaliva na obroncima brda Kedrinos.
U fizionomiji grada jasno mogu da se uoe dve velike oblasti. To su Ano Poli, viši deo grada na strmom podruju, i Kato Poli, nii deo grada koji se prua ka istoku, do luke. Kroz Solun prolazi nekada najvaniji put Via Egnatia, koji je vekovima povezivao istok i zapad i to je, ujedno, i glavna ulica grada. Severoistono od višeg dela grada nalazi se i turistiki vrlo vana oblast grada - Espano Poli. Ovde se nalaze ostaci nekadaših rimskih zidina, iza kojih uske uliice vode do kule, to jest, tvrave Kastra. Ovaj deo grada ima veliki broj malih kua sa lepo ureenim vrtovima u istonjakom stilu. Grci ovu staru Tursku etvrt zovu Epimenidu.
Solun je osnovan u 4. veku pre nove ere. Ime je dobio po Tesaloniki, sestri kralja Aleksandra Makedonskog. Istoriju ovog grada obeleile su sve velike civilizacije koje su se smenjivale na prostoru Evrope.
Njime su vladali Rimljani, koji su stvorili od njega prestonicu rimske provincije. U 3. i 4. veku su ga napali Goti, a u periodu od 6. do 8. veka doiveo je više uzastopnih napada Avara i Slovena. U 12. veku su ga opljakali Normani, a paljen je i rušen i tokom krstaških ratova. Posle pada Carigrada u etvrtom krstaškom ratu, postao je prestonica Solunske kraljevine na elu sa Bonifacijom Monferatskim. Od 1261. godine Solun je ponovo u sastavu Vizantije, od kada ga je osvojio epirski despot Teodor Aneo. Grad je pretrpeo i napade srpskog kralja Milutina i cara Dušana, koji su uspeli da gradu oduzmu znatan deo zalea. Pod Turke je pao 1430. godine, a osloboen je uz pomo srpskih vojnika tek 1912. godine. Godine 1917. grad je stradao u velikom poaru. Posle ove velike katastrofe grad je izgraen po novom planu.
Burna istorija Soluna ostavila je duboke tragove i kulturne uticaje mnogih naroda, a grad je sve to verno prikupljao i uvao godinama, ne bi li dobio duh i brojne znamenitosti kojima danas pleni.
Od spomenika iz rimskog perioda istiu se Galerijev slavoluk i Rotonda. Galerijev slavoluk, poznat kao Kamara, sagraen je poetkom 4.veka, nakon pobede imperatora Galerija Maksimilijana u Aziji i deo je velike serije graevina - Galerijeva palata i Hipodromion (trkalište za konje), kao i imperatorov Mauzolej. Ostaci palate su pronaeni na Navarino trgu, dok se ostaci hipodroma nalaze ispod temelja kua na istoimenom trgu.
Rotonda predstavlja najstariji spomenik u gradu. To je kruna graevina, po svojoj arhitekturi jedinstvena u Grkoj. Danas se ne moe sa sigurnošu tvrditi kakva je bila njena prava namena. Mnogi misle da ju je Galerije sazidao za Mauzolej, drugi pak da je ovo mesto gde su se odravale glavne ceremonije. Bilo kako bilo, za vreme vladavine Teodosija Velikog, Rotonda je preobraena u crkvu, a za vreme turske vladavine u damiju. Danas je Rotonda crkva posveena svetom oru, dekorisana mozaicima sa zlatnom pozadinom i prelepim freskama.
S obzirom na to da je u vizantijskom periodu imao 565 crkava, slobodno se moe rei da je Solun jedan veliki vizantijski muzej. Izmeu savremenih graevina nalaze se izvanredno ouvane crkve sa jedinstvenim zidnim freskama i retko lepim mozaicima. Danas je ouvano dvadesetak, kao što su Crkva svete Sofije, Crkva Bogorodice Halkein, Crkva sv. Apostola, Manastir Vlatadon sa crkvom Sotirovog Preobraenja, a svakako najznaajnija je Crkva svetog Dimitrija, zaštitnika Soluna.
Podignuta na ruševinama rimskog kupatila, gde je svetac bio u tamnici i prema legendi sahranjen. Prva ranohrišanska crkva, sa drvenim krovom, bila je uništena poarom u 7. veku. Ponovo je izgraena u istom obliku, ali nju je opet uništio poar iz 1917.godine. Restauraciju crkve je uradio arhitekt Zahosa, koji je pokušao da ouva njen originalni oblik. Crkva je ponovo otvorena 1949.godine. Graevina predstavlja baziliku, prelepo dekorisanu freskama i mozaicima. Ispod oltara nalazi se kripta gde je sveti Dimitrije patio i bio muen. Nekada je ovde bio i izvor mira, aromatinog ulja kojim su se bolesni vernici leili. Danas je kripta preobraena u muzej. Turisti prilikom posete crkvi Svetog Dimitrija, u posebnom delu, mogu da ispišu imena svojih blinjih - koje e sveštenici na liturgiji da pomenu i mole se za spas njihovih duša.
Svakako prepoznatljivi simbol Soluna, odakle se kree sa upoznavanjem grada je Bela kula, koja je jedina preostala od stare tvrave na obali zaliva. Ova kruna zgrada je sagraena u 15. veku (oko 1430.godine). Visoka je 37 metara. Nekada je korišena kao zatvor za muslimanske vojnike. Nakon velikog pokolja koji se ovde odigrao, kula je promenila naziv u "krvavu kulu". Ovakav naziv je nosila sve do 19. veka, kada je eksterijer zgrade prefarban u belo (na grkom Lefkos Pirgos). Poslednjih godina radila je kao Muzej istorije i umetnosti Soluna. Postavke pokrivaju veliki istorijski period, od 300. godine do okupacije Turaka 1430. godine. Vani ostaci Turske vladavine sigurno su damije i hamami od kojih se istiu Lutra kupatila, koja su koristili Turci.
U Solunu se nalazi ak 25 muzeja: Arheološki, Etnografski, Rotonda, zatim oni koji se bave zanimljivom tematikom, kao što su istorijski put jevreja Soluna i Muzej jevrejskog prisustva - koji obrauju deo istorije grada koji su oznaili jevreji; ili Vodovodni muzej Soluna - za sve zainteresovane za istoriju vodosnabdevanja ovog velikog grada duge tradicije. Pomena radi, u Solunu je i jedan od najveih univerziteta na Balkanu, Tehnika akademija, Ekonomski institut, dve Dravne muzike škole i nekoliko kulturnih udruenja. Solun je i domain festivala filma u oktobru i novembru, pozorišnog festivala, susreta plesnih grupa, festivala Grke pesme kao i velikog jesenjeg festivala muzike i pozorišta pod nazivom "Dimitrija".
Solun se sve više afirmiše i kao sajamski grad i grad simpozijuma, privlaei na desetine hiljada posetilaca ovakvih dogaaja. Simpozijumski centar Velidio je jedan od najveih te vrste na Balkanu. Pogodan je za sve vrste manifestacija, a u istom delu grada na prostoru Helehro - Nacionalne organizacije meunarodnih i lokalnih sajmova, postoji još jedan simpozijumski centar Nikolaos Jermanos.
Pravi nain da doivite Solun je poseta nekoj od brojnih taverni, uzerija ili kafia obojenih mediteranskim suncem i mirisom mora koji dolazi iz luke. Od jela se u tavernama (grkim nacionalnim restoranima) slue jela jedinstvene lokalne kuhinje, riblji specijaliteti, ali i jela tradicionalne istonjake kuhinje. Najviše taverni se nalazi u centru grada, ali i du Solunskog zaliva. U Solunu ima dosta luksuznih restorana koji, ipak, odravaju tradiciju lokalnog ukusa. U tavernama se slue dobra vina koja vekovima ine neodvojivi element grke civilizacije. Najlepše taverne se nalaze u višem, starijem delu grada, ali i u modernim delovima istorijskog centra grada (Ladadika u Milosu, u Vilka, ali i u Nea Krini), kao i na Aristotelovom trgu i trgu Elefterias. Posebni ugostiteljski objekti u Solunu su na daleko uvene uzerije - nešto slino našim kafanama, gde se slui jako alkoholno grko pie uzo. Pored toga, grad je prepun malih peenjara gde mogu da se kupe piletina i krompirii, ali i uveni grki giros po povoljnim cenama.
Ove peenjare uvek imaju i nekoliko kafanskih stolova prekrivenih kariranim stolnjacima, što odaje utisak prijatne atmosfere i bliskosti sa gostima. Ovakvi mali ugostiteljski objekti, uzerije, taverne, peenjare, u vlasništvu su malih grkih porodica koje vekovima uvaju tradiciju dobrog ugostiteljstva. U Solunu postoje i moderni restorani i kafei koji se sreu svuda u svetu. Ovakvi kafii se naješe nalaze du obale zaliva, ali su mnogi od njih specijalizovani za noni provod. Za one koji to ele postoje mnoga mesta none zabave sa tradicionalnom muzikom i igrom. Zahvaljujui ovako bogatoj ponudi ishrane, pia, muzike i zabave dolazi se do zakljuka da je i Solun jedan od onih gradova koji nikada ne spavaju.
Što zbog tradicije, što zbog turistike konkurencije okolnih zemalja, nemojte se iznenaditi prijatnom gostoljubivošu, besplatnim piem u restoranu, niom cenom nego što je u cenovniku, jer za svakog Grka ugostitelja gost je svetinja i izvor prihoda. Primetiete da su i grki kafii tokom itavog dana prepuni što mladim, što starijima koji vreme prekrauju ispijajui grku kafu (isto što i naša turska) i igrajui partiju tavlija, igre koja pomalo lii na našu micu.
Prilikom posete ovog grada uoava se da stanovnici neuobiajeno vole svoj grad, nazivajui ga najopuštenijim gradom na svetu. Ponosni na svoje makedonsko poreklo i Aleksandra Makedonskog koga Grci, sudei po Solunjanima, bez prava nazivaju Aleksandros Megalos to jest Aleksandri Veliki, Solunjani svakog doekuju otvorenog srca. Bez sumnje se moe rei da je ovde svako dobrodošao, a kako i ne bi, kada svi putevi za jug i Malu Aziju vode ve nekoliko hiljada godina, baš preko teritorije Soluna. Tako je ovaj grad niiji, a svaiji, i makedonski i grki i turski i srpski... I svih naroda koji ga posete.
 |
Prikaži/Sakrij komentare
